我wǒ父fù亲qīn是shì一yī位wèi象xiàng棋qí教jiào练liàn。那nà一yī年nián，我wǒ大dà学xué放fàng假jiǎ回huí家jiā，父fù亲qīn要yào跟gēn我wǒ下xià棋qí，我wǒ高gāo兴xīng地de答dá应yīng了le。

Cha tôi là một huấn luyện viên cờ tướng. Năm ấy, tôi nghỉ đại học về nhà, cha muốn đánh cờ với tôi, tôi vui vẻ đồng ý.

父fù亲qīn让ràng我wǒ先xiān走zǒu三sān步bù。不bù到dào三sān分fēn钟zhōng，我wǒ的de棋qí子zi损sǔn失shī大dà半bàn，棋qí盘pán上shàng空kōng空kōng的de，只zhǐ剩shèng下xià几jǐ个gè子zi了le。没méi办bàn法fǎ，眼yǎn睁zhēng睁zhēng看kàn着zhe父fù亲qīn“将jiāng军jūn”，我wǒ输shū了le。

Cha nhường tôi đi trước ba nước. Chưa đầy ba phút, quân cờ của tôi đã tổn thất quá nửa, bàn cờ trống trải, chỉ còn lại vài quân. Không còn cách nào, tôi đành trơ mắt nhìn cha “chiếu tướng”, tôi thua.

我wǒ不bù服fú气qì，说shuō：“这zhè次cì运yùn气qì不bù好hǎo，再zài来lái！”第dì二èr局jú又yòu输shū了le，“这zhè次cì没méi发fā挥huī好hǎo，我wǒ们men再zài来lái”！几jǐ局jú下xià来lái，基jī本běn上shàng都dōu是shì不bù到dào10分fēn钟zhōng我wǒ就jiù败bài下xià阵zhèn来lái。我wǒ有yǒu些xiē交jiāo心xīn。父fù亲qīn看kàn看kàn我wǒ说shuō：“你nǐ初chū学xué棋qí，输shū是shì正zhèng常cháng的de。但dàn是shì你nǐ要yào知道zhīdao输shū在zài什shén么me地方dìfang，要yào吸xī取qǔ教jiào训xùn。否fǒu则zé，你nǐ就jiù再zài下xià上shàng10年nián，也yě未wèi必bì能néng赢yíng。

Tôi không phục, nói: “Ván này vận may không tốt, chơi lại đi!” Ván thứ hai lại thua, “Lần này chưa phát huy tốt, mình chơi lại!” Cứ thế vài ván liên tiếp, cơ bản chưa đến mười phút tôi đã bại trận. Tôi bắt đầu có chút nản lòng. Cha nhìn tôi nói: “Con mới học cờ, thua là chuyện bình thường. Nhưng con phải biết mình thua ở đâu, phải rút ra bài học. Nếu không, dù có chơi thêm mười năm nữa, chưa chắc con đã thắng được.”

〝我wǒ知道zhīdao，我wǒ技jì术shù没méi你nǐ好hǎo，经jīng验yàn也yě不bù足zú。”

“Con biết, kỹ thuật của con không bằng ba, kinh nghiệm cũng chưa đủ.”

“这zhè只zhǐ是shì次cì要yào因yīn素sù，不bù是shì最zuì重zhòng要yào的de。”

“Đó chỉ là yếu tố thứ yếu, không phải quan trọng nhất.”

“那nà最zuì重zhòng要yào的de是shì什shén么me？”我wǒ奇qí怪guài地de问wèn。

“Vậy điều quan trọng nhất là gì?” tôi ngạc nhiên hỏi.

“最zuì重zhòng要yào的de问wèn题tí在zài于yú你nǐ心xīn态tài不bù对duì。你nǐ不bù够gòu珍zhēn惜xī你nǐ的de棋qí子zi。”

“Quan trọng nhất là tâm thế của con không đúng. Con không đủ trân trọng quân cờ của mình.”

“怎zěn么me不bù珍zhēn惜xī呀ya？我wǒ每měi走zǒu一yī步bù，都dōu想xiǎng半bàn天tiān。”我wǒ否fǒu认rèn说shuō。

“Con không trân trọng chỗ nào? Mỗi nước con đi đều nghĩ rất lâu mà,” tôi phủ nhận.

“那nà是shì后hòu来lái。开kāi始shǐ你nǐ是shì这zhè样yàng吗ma？我wǒ仔zǎi细xì观guān察chá过guò，你nǐ三sān分fēn之zhī二èr的de棋qí子zi是shì在zài前qián三sān分fēn之zhī一yī的de时shí间jiān失shī去qù的de。这zhè期qī间jiān你nǐ好hǎo像xiàng很hěn有yǒu把bǎ握wò，下xià棋qí时shí不bù假jiǎ思sī索suǒ，拿ná起qǐ来lái就jiù走zǒu，失shī去qù了le也yě不bù觉jué得de可kě惜xī。因yīn为wèi你nǐ觉jué得de棋qí子zi很hěn多duō，失shī一yī两liǎng个gè不bù算suàn什shén么me。后hòu三sān分fēn之zhī二èr的de时shí间jiān，你nǐ又yòu犯fàn了le相xiāng反fǎn的de错cuò误wù：对duì棋qí子zi过guò于yú珍zhēn惜xī，每měi走zǒu步bù都dōu过guò于yú道dào慎shèn，一yī个gè棋qí子zi也yě不bù想xiǎng失shī，反fǎn而ér一yī个gè一yī个gè都dōu失shī去qù了le。

“Đó là về sau. Lúc đầu con có như vậy không? Ba quan sát kỹ rồi, hai phần ba số quân của con bị mất trong một phần ba thời gian đầu. Khi ấy con có vẻ rất tự tin, đánh cờ không cần suy nghĩ, cầm lên là đi, mất quân cũng không thấy tiếc. Vì con nghĩ quân còn nhiều, mất một hai quân cũng chẳng sao. Còn hai phần ba thời gian sau, con lại phạm sai lầm ngược lại: quá trân trọng quân cờ, mỗi nước đi đều quá dè dặt, một quân cũng không muốn mất, kết quả lại mất từng quân một.”

说shuō到dào这zhè，父fù亲qīn停tíng下xià来lái，把bǎ棋qí子zi重新chóngxīn在zài棋qí盘pán上shàng摆bǎi好hǎo，抬tái起qǐ头tóu，看kàn着zhe我wǒ，问wèn：“这zhè是shì一yī盘pán待dài下xià的de棋qí。我wǒ问wèn你nǐ，下xià棋qí的de基jī本běn原yuán则zé是shì什shén么me？”

Nói đến đây, cha dừng lại, xếp lại các quân cờ lên bàn, ngẩng đầu nhìn tôi và hỏi: “Đây là một ván cờ đang chờ đánh. Ba hỏi con, nguyên tắc cơ bản khi đánh cờ là gì?”

我wǒ想xiǎng也yě没méi想xiǎng，脱tuō口kǒu而ér出chū：“赢yíng啊a！”

Tôi không cần suy nghĩ, buột miệng đáp: “Là thắng ạ!”

“那nà是shì目mù的de。”父fù亲qīn用yòng责zé备bèi的de眼yǎn光guāng看kàn了le我wǒ一yī眼yǎn，“至zhì于yú原yuán则zé，是shì要yào考kǎo虑lǜ得de失shī。有yǒu得de必bì然rán有yǒu失shī，有yǒu失shī才cái会huì有yǒu得de。每měi走zǒu一yī步bù，你nǐ事shì先xiān都dōu应yīng该gāi想xiǎng清qīng楚chǔ：为wèi了le赢yíng得de什shén么me，你nǐ愿yuàn意yì失shī去qù什shén么me，这zhè样yàng才cái可kě能néng赢yíng。可kě惜xī，大dà部分bùfen人rén都dōu像xiàng你nǐ这zhè样yàng，开kāi始shǐ不bù考kǎo虑lǜ得de失shī，等děng到dào后hòu来lái失shī去qù得de多duō了le，又yòu开kāi始shǐ舍shě不bù得de，后hòu果guǒ就jiù是shì屡lǚ下xià屡lǚ败bài。其qí实shí不bù仅jǐn是shì下xià棋qí，人rén生shēng也yě是shì如rú此cǐ啊a！”

“Đó là mục đích.” Cha nhìn tôi với ánh mắt trách yêu, “Còn nguyên tắc là phải cân nhắc được – mất. Có được ắt phải có mất, có mất mới có được. Mỗi nước đi, trước tiên con đều phải nghĩ rõ: để đạt được điều gì, con sẵn sàng mất đi điều gì. Có như vậy mới có thể thắng. Đáng tiếc là phần lớn mọi người đều giống như con, lúc đầu không tính đến được – mất, đến khi về sau mất quá nhiều rồi lại bắt đầu không nỡ bỏ, hậu quả là càng chơi càng thua. Thực ra không chỉ đánh cờ, cuộc đời cũng như vậy thôi!”

改gǎi编biān自zì《今jīn日rì中zhōng学生xuésheng》，作zuò者zhě：林lín夕xī

Phỏng theo Học sinh trung học ngày nay, tác giả: Lâm Tịch